Dlaczego dane z rejestru cen są darmowe od 2026 roku

Ceny transakcyjne nieruchomości były w Polsce jawne na długo przed 2026 rokiem. Były jawne i praktycznie niedostępne, bo za każdy wypis z rejestru trzeba było zapłacić, a wcześniej złożyć wniosek w starostwie. Jawność, za którą płaci się przy okienku, jest jawnością wyłącznie na papierze.

To się zmieniło 13 lutego 2026 roku. Zmiana jest jednym zdaniem w ustawie i zarazem powodem, dla którego produkty takie jak zestawienia cen transakcyjnych mogły w Polsce w ogóle powstać. Poniżej opisujemy, co dokładnie odpadło, a co zostało na swoim miejscu.

Jak było wcześniej

Rejestr Cen Nieruchomości działał od lat jako odrębny rejestr prowadzony przez starostów na podstawie ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, obok ewidencji gruntów i budynków. Zasilały go wypisy z aktów notarialnych, dokładnie tak jak dziś. Różnica dotyczyła wyłącznie dostępu: udostępnianie danych z zasobu geodezyjnego było odpłatne, według stawek wynikających z ustawy.

Dla rzeczoznawcy majątkowego, który kupował wyciągi zawodowo, była to pozycja kosztowa jak każda inna. Dla osoby kupującej jedno mieszkanie w życiu bariera działała inaczej: nie chodziło o kwotę, tylko o cały układ, w którym trzeba wiedzieć, o co poprosić, gdzie złożyć wniosek i po co w ogóle to robić. W efekcie z rejestru korzystali zawodowcy, a kupujący korzystali z ogłoszeń.

Ta asymetria miała skutki widoczne w każdej negocjacji. Jedna strona stołu znała poziom cen z dokumentów, druga znała go z portali, a to dwie różne liczby, o czym piszemy w tekście o cenie ofertowej i transakcyjnej.

Co zmieniła nowelizacja

Nowelizacja ogłoszona w Dzienniku Ustaw z 2025 roku pod pozycją 1542 zniosła opłaty za udostępnianie danych z rejestru cen. Przepisy weszły w życie 13 lutego 2026 roku. Tekst aktu jest dostępny w Internetowym Systemie Aktów Prawnych, prowadzonym przez Kancelarię Sejmu.

Kierunek zmiany wpisuje się w szerszy proces otwierania danych publicznych, który w polskiej geodezji trwa od kilku lat: najpierw uwolniono część danych przestrzennych, potem ortofotomapy i dane ewidencyjne, a na końcu przyszła kolej na ceny transakcyjne. Rejestr nie zmienił przy tym charakteru. Zmieniła się cena wstępu.

Kogo to naprawdę dotyczy

• Kupujących. Po raz pierwszy mogą sprawdzić poziom cen w okolicy bez pośrednika i bez opłaty, przed rozmową o cenie, a nie po niej.
• Sprzedających. Wycena własnego mieszkania przestała być zgadywanką opartą na ogłoszeniach sąsiadów, które mogą wisieć bezskutecznie od roku.
• Rzeczoznawców. Odpadła część kosztów i formalności, choć dla nich zmiana jest raczej ułatwieniem niż przewrotem.
• Samorządy i badaczy. Dane porównywalne między powiatami stały się dostępne bez negocjowania warunków dostępu z każdym z osobna.
• Serwisy takie jak nasz. Bez zniesienia opłat zestawienie cen transakcyjnych dla całego kraju nie miałoby podstawy prawnej ani ekonomicznej.

Ostatni punkt wymaga uczciwego postawienia sprawy: my również jesteśmy beneficjentem tej zmiany. Zestawienia w cenach transakcyjnych budujemy na danych, które przed lutym 2026 roku byłyby dla takiego produktu nieosiągalne w skali kraju.

Czego nowelizacja nie zmieniła

Nie zmieniła zawartości rejestru. Nadal nie ma w nim danych stron transakcji: imiona, nazwiska i adresy kupujących oraz sprzedających nie są udostępniane. Bezpłatny dostęp dotyczy informacji o nieruchomościach i cenach, a nie o osobach, i nie ma tu żadnej furtki do obejścia.

Nie zmieniła też zasięgu. Według GUGiK w połowie lutego 2026 roku w geoportalu były dane około 320 powiatów; 5 marca 2026 roku GUGiK podał dane 362 powiatów do pobrania. Pełne pokrycie zależy od stanu cyfryzacji poszczególnych ośrodków dokumentacji geodezyjnej. Zniesienie opłaty nie tworzy danych tam, gdzie ich jeszcze nie przekazano.

Nie zmieniła wreszcie opóźnień. Wypis z aktu nadal wędruje do starostwa, a stamtąd do zbioru krajowego, więc ostatnie miesiące pozostają niekompletne. Pełny katalog tych ograniczeń zebraliśmy w tekście o tym, czego nie ma w rejestrze cen.

Co to zmienia dla rynku

Najważniejsza konsekwencja jest negocjacyjna. Kupujący, który zna mediany dla swojej ulicy, przychodzi na rozmowę z liczbą sprawdzalną w tym samym rejestrze, z którego korzysta druga strona. Rozmowa przenosi się z terenu przekonań na teren faktów, a to zmienia jej przebieg niezależnie od tego, kto ostatecznie ustąpi.

Druga konsekwencja dotyczy jakości debaty publicznej o rynku mieszkaniowym. Gdy dane transakcyjne są odpłatne, dyskusję kształtują statystyki ofertowe, bo tylko one są łatwo dostępne. Otwarcie rejestru nie sprawia, że statystyki ofertowe znikną, ale pozwala zestawić je z zapisem tego, na czym faktycznie stanęło.

Trzecia jest mniej oczywista i dotyczy samych powiatów. Dane oglądane przez wielu użytkowników szybciej ujawniają braki i błędy niż dane oglądane przez kilkunastu rzeczoznawców, więc otwarcie rejestru działa też jako mechanizm kontroli jakości ewidencji.

Jak korzystać z nowego dostępu

1. Zacznij od zbioru krajowego. Serwis geoportal.gov.pl daje wgląd w dane przekazane przez powiaty razem z warstwą działek ewidencyjnych.
2. Sprawdź, czy twój powiat zasila zbiór krajowy. Jeżeli nie, rejestr pierwotny nadal prowadzi miejscowe starostwo i tam należy się zwrócić.
3. Zawęź obszar do ulicy albo osiedla. Dane z całego miasta niewiele mówią o konkretnym budynku, w którym oglądasz mieszkanie.
4. Odrzuć wiersze nieporównywalne. Udziały, lokale użytkowe, garaże i wykupy z bonifikatą wypadają z porównania.
5. Przelicz na metr kwadratowy i policz medianę, zapisując liczbę transakcji, na której się opierasz.

Praktyczne szczegóły tej procedury opisujemy w tekście jak sprawdzić cenę transakcyjną mieszkania. Instytucjonalnie za zbiór krajowy odpowiada Główny Urząd Geodezji i Kartografii, a za rejestry pierwotne starostwa powiatowe i miasta na prawach powiatu.

Ten artykuł opisuje zmianę w dostępie do danych publicznych w sposób ogólny i nie stanowi porady prawnej. Stan prawny bywa nowelizowany, dlatego przed powołaniem się na konkretny przepis sprawdź jego aktualne brzmienie w ISAP.